सर्वसामान्य नागरिकांना आरोग्य सेवांचा मोठा आर्थिक भार सोसावा लागू नये, यासाठी केंद्र सरकारची ‘आयुष्मान भारत योजना’ (PM-JAY) अत्यंत वरदान ठरत आहे. या योजनेंतर्गत पात्र नागरिकांना दरवर्षी तब्बल ५ लाख रुपयांपर्यंतचे मोफत उपचार दिले जातात.
या संदर्भात एक अत्यंत महत्त्वाची अपडेट आली आहे. ज्यांचे ज्यांचे रेशन कार्ड ऑनलाईन झाले आहे (विशेषतः ३० जून २०२५ पर्यंत ज्यांचे रेशन कार्ड ऑनलाईन प्रणालीमध्ये समाविष्ट झाले आहे), ते सर्व नागरिक आता आपले ‘आयुष्मान कार्ड’ अगदी घरबसल्या स्वतःच्या मोबाईलवरून काढू शकतात.
हे कार्ड मोबाईलवरून कसे काढायचे, याची अगदी सोपी आणि स्टेप-बाय-स्टेप (Step-by-Step) माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
आयुष्मान कार्ड ऑनलाईन नोंदणी: एका दृष्टिक्षेपात
| योजनेचे नाव | आयुष्मान भारत योजना (PM-JAY) |
| मिळणारा लाभ | वार्षिक ₹ ५ लाखांपर्यंत मोफत वैद्यकीय उपचार |
| पात्रता | ऑनलाईन रेशन कार्डधारक |
| आवश्यक कागदपत्रे | आधार कार्ड आणि चालू मोबाईल नंबर |
| नोंदणीचे माध्यम | ‘Ayushman App’ (मोबाईल ॲप्लिके |
मोबाईलवरून आयुष्मान कार्ड काढण्याची स्टेप-बाय-स्टेप पद्धत
स्टेप १: ‘Ayushman App’ इन्स्टॉल करा आणि लॉगिन करा
१. सर्वात आधी तुमच्या मोबाईलमधील गूगल प्ले स्टोअर (Google Play Store) वर जाऊन ‘Ayushman App’ सर्च करा आणि ते इन्स्टॉल करून ओपन करा. २. ॲप ओपन झाल्यावर ‘Accept’ बटनावर क्लिक करा आणि त्यानंतर खाली दिलेल्या ‘Login’ बटनावर क्लिक करा. ३. लॉगिन करण्यासाठी तुम्हाला दोन पर्याय दिसतील: ‘Beneficiary’ आणि ‘Operator’. यातील ‘Beneficiary’ हा पर्याय निवडा. ४. स्क्रीनवर दिसणारा कॅप्चा कोड (Captcha) योग्य प्रकारे भरा. त्यानंतर घरातील कोणताही एक चालू मोबाईल नंबर टाकून ‘Verify’ वर क्लिक करा. ५. तुमच्या मोबाईलवर एक ओटीपी (OTP) येईल, तो प्रविष्ट करा आणि पुन्हा कॅप्चा टाकून लॉगिन प्रक्रिया पूर्ण करा.
स्टेप २: लाभार्थी शोधणे (Search For Beneficiary)
लॉगिन झाल्यानंतर तुमच्यासमोर एक नवीन पेज उघडेल, तिथे खालील माहिती भरा:
- Scheme (योजना): यामध्ये तिसरा पर्याय ‘PM-JAY’ निवडा.
- State (राज्य): आपले ‘Maharashtra’ राज्य निवडा.
- Sub-Scheme (उप-योजना): यामध्ये शेवटी असलेला ‘PMJAY-MJPJAY’ हा संयुक्त पर्याय निवडा.
- Search By: यामध्ये ‘Aadhaar Number’ हा पर्याय निवडा.
- District: तुमचा संबंधित जिल्हा निवडा.
- Aadhaar Number: ज्या व्यक्तीचे आयुष्मान कार्ड काढायचे आहे, त्या व्यक्तीचा आधार कार्ड नंबर काळजीपूर्वक टाका आणि ‘Search’ बटनावर क्लिक करा.
स्टेप ३: ई-केवायसी (e-KYC) प्रक्रिया पूर्ण करणे
‘Search’ वर क्लिक करताच तुमच्या कुटुंबातील सर्व सदस्यांची नावे स्क्रीनवर दिसतील.
- ज्यांचे कार्ड अद्याप बनलेले नाही, त्यांच्या नावापुढे ‘Do e-KYC’ असा पर्याय दिसेल, त्यावर क्लिक करा.
- ई-केवायसी करण्यासाठी तुम्हाला आधार ओटीपी, फिंगरप्रिंट, आयरीस किंवा फेस ऑथेंटिकेशन (चेहरा स्कॅन) असे पर्याय मिळतील. जर आधारला मोबाईल नंबर लिंक असेल, तर ‘Aadhaar OTP’ हा सर्वात सोपा पर्याय निवडा.
- यानंतर दोन ओटीपी लागतील—एक तुम्ही ॲप लॉगिन करताना टाकलेल्या मोबाईलवर येईल आणि दुसरा आधार कार्डशी लिंक असलेल्या नंबरवर येईल. दोन्ही ओटीपी टाकून सबमिट करा.
स्टेप ४: लाईव्ह फोटो आणि अतिरिक्त माहिती भरणे
१. Capture Photo: ई-केवायसी पूर्ण झाल्यानंतर संबंधित व्यक्तीचा कॅमेऱ्याद्वारे थेट लाईव्ह फोटो (Live Photo) घ्यावा लागेल. २. अतिरिक्त माहिती: फोटो अपलोड झाल्यावर खालील माहिती भरावी लागेल:
- तुमच्याकडे मोबाईल नंबर उपलब्ध असल्यास ‘Yes’ करून तो नंबर टाका, अन्यथा ‘No’ करा.
- कुटुंब प्रमुखाशी असलेले नाते (Relation) निवडा.
- जन्मवर्ष (Year of Birth) आणि तुमच्या भागाचा पिनकोड (Pincode) टाका.
- तुम्ही ग्रामीण भागात राहत असल्यास ‘Rural’ आणि शहरी भागात राहत असल्यास ‘Urban’ हा पर्याय निवडा. त्यानंतर तुमचा तालुका (Sub-District) आणि गावाचे नाव निवडून ‘Submit’ करा. ३. सबमिट करताच ‘e-KYC Completed’ असा संदेश येईल. येथे ‘OK’ करा.
आयुष्मान कार्ड डाऊनलोड (Download) कसे करावे?
ई-केवायसी यशस्वीरित्या पूर्ण झाल्यानंतर, तुम्ही पुन्हा होम पेजवर याल. १. तुमचे नाव सर्च केल्यानंतर आता नावापुढील ‘Do e-KYC’ ऐवजी ‘Download Card’ चा पर्याय उपलब्ध झालेला दिसेल. २. ‘Download Card’ वर क्लिक करा. ज्या सदस्याचे कार्ड डाऊनलोड करायचे आहे, त्याच्या नावावर क्लिक करा. ३. स्क्रीनच्या तळाशी तुम्हाला Download, Print आणि Share असे तीन पर्याय मिळतील. ‘Download’ वर क्लिक करून तुम्ही तुमचे आयुष्मान कार्ड पीडीएफ (PDF) फॉरमॅटमध्ये मोबाईलमध्ये सेव्ह करू शकता.
निष्कर्ष
आयुष्मान भारत योजनेचे हे कार्ड संकटसमयी प्रत्येक कुटुंबासाठी अत्यंत मोलाचे ठरते. ५ लाख रुपयांपर्यंतच्या मोफत उपचारांचा लाभ घेण्यासाठी प्रत्येक पात्र रेशन कार्डधारकाने हे कार्ड आजच काढून घेणे आवश्यक आहे.
हे पण वाचा:
8वें वेतन आयोग : ₹17 लाख तक का एरियर, 5 प्रमोशन की गारंटी और साल में 2 बार रिटायरमेंट का नया फॉर्मूला!