महाराष्ट्रातील कोट्यवधी लाभार्थी महिलांना ‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजने’च्या ऑक्टोबर महिन्याच्या हप्त्याची आतुरता लागली आहे. भाऊबीजच्या मुहूर्तावर खात्यात पैसे जमा होतील अशी अपेक्षा महिलांना होती, मात्र सण होऊनही अद्याप ऑक्टोबरचे ₹१,५०० बँक खात्यात आलेले नाहीत. सप्टेंबर महिन्याचा हप्ताही विलंबाने वितरित झाल्याने आता ऑक्टोबरचा निधी कधी मिळणार आणि त्यासाठी नवीन शासन निर्णय (GR) कधी निघणार, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
या लेखात आपण ऑक्टोबर हप्त्याच्या निधी वितरणाची सध्याची स्थिती, लाभार्थी संख्येतील मोठी घट, e-KYC प्रक्रिया आणि खात्यात पैसे आल्यास स्टेटस कसे तपासायचे, याची टप्प्याटप्प्याने माहिती पाहणार आहोत.
निधीची मागणी आणि शासन निर्णयाची (GR) सद्यस्थिती
महिला व बालविकास विभागाकडून ऑक्टोबर महिन्याच्या हप्त्यासाठी आवश्यक निधीची मागणी संबंधित विभागांकडे करण्यात आली आहे. प्रशासकीय प्रक्रियेनुसार निधी वितरणाचे टप्पे खालीलप्रमाणे चालतात:
- सामाजिक न्याय विभाग (अनुसूचित जाती प्रवर्ग): निधी मंजूर झाल्यानंतर अनुसूचित जाती (SC) प्रवर्गातील लाभार्थ्यांसाठी सामाजिक न्याय विभागामार्फत स्वतंत्र शासन निर्णय (GR) प्रसिद्ध केला जातो.
- इतर प्रवर्ग व थेट वितरण: उर्वरित सर्व पात्र प्रवर्गातील महिलांसाठी महिला व बालविकास विभागामार्फत निधी वर्ग करून थेट डीबीटी (Direct Benefit Transfer) प्रणालीद्वारे वाटप सुरू केले जाते.
- अंतिम अपडेट: प्रशासकीय स्तरावर निधी मंजुरीची प्रक्रिया अंतिम टप्प्यात असून, येत्या एक-दोन दिवसांत शासन निर्णय प्रसिद्ध होण्याची दाट शक्यता आहे. मात्र, अद्याप शासनाकडून अधिकृत तारीख जाहीर झालेली नाही.
लाभार्थी संख्येत मोठी घट आणि ई-केवायसी (e-KYC) स्थिती
योजनेच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात राज्यातील सुमारे २ कोटी ६३ लाख महिला पात्र ठरल्या होत्या. परंतु विविध छाननी आणि तांत्रिक कारणांमुळे सध्या लाभार्थ्यांची संख्या सुमारे १ कोटी ६० लाखांवर आली आहे.
- लाभ कमी होण्याची कारणे: ई-केवायसी (e-KYC) अपूर्ण असणे, आधार कार्ड बँक खात्याशी लिंक नसणे आणि अर्जातील त्रुटींमुळे लाखो महिलांचे हप्ते थांबले आहेत.
- नवीन नोंदणी बंद: सध्या राज्यात लाडकी बहीण योजनेसाठी नवीन अर्ज नोंदणी किंवा बंद पडलेली e-KYC प्रक्रिया पुन्हा सुरू करण्यात आलेली नाही. याबाबत शासनाकडून अद्याप कोणतेही नवीन परिपत्रक काढलेले नाही.
हप्ता वितरणातील विलंब आणि महिलांच्या मागण्या
योजना सुरू झाली तेव्हा दर महिन्याच्या १५ तारखेपूर्वी महिलांच्या खात्यात ₹१,५०० जमा करण्याचे आश्वासन देण्यात आले होते. सुरुवातीचे दोन महिने हे वेळापत्रक पाळले गेले, मात्र त्यानंतर निधी वितरणात दीड ते दोन महिन्यांचा विलंब होत आहे.
राज्यातील ३०४ दुष्काळग्रस्त तालुक्यांमधील शेतकरी आणि शेतमजूर महिलांसाठी हे ₹१,५०० अत्यंत महत्त्वाचा आर्थिक आधार आहेत. हप्ता वेळेवर न मिळाल्याने घरखर्चाचे नियोजन कोलमडत असल्याची नाराजी महिलांमधून व्यक्त होत आहे. अकोले परिसरासह राज्यातील विविध भागांत महिलांनी मोर्चे काढून दरमहा १५ तारखेपूर्वी नियमित हप्ता देण्याची आणि रखडलेली e-KYC प्रक्रिया तात्काळ सुरू करण्याची मागणी केली आहे.
खात्यात पैसे जमा झाले की नाही? असे तपासा (Step-by-Step Guide)
सध्या लाडकी बहीण योजना महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलवर जोडलेली नसल्याने तिथे स्वतंत्र यादी तपासता येत नाही. निधी वितरण सुरू झाल्यावर तुम्ही खालील सोप्या पद्धतीने खात्यातील रक्कम तपासू शकता:
१. बँकेचा एसएमएस (SMS) तपासा
तुमच्या आधार-लिंक्ड बँक खात्याशी जोडलेल्या मोबाईल क्रमांकावर बँकेकडून पैसे जमा झाल्याचा (Credited) मेसेज आला आहे का, ते तपासा.
२. अधिकृत पोर्टलवर अर्जाची स्थिती पहा
- शासनाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर (ladakibahin.maharashtra.gov.in) जा.
- नोंदणीकृत मोबाईल नंबर आणि पासवर्डच्या मदतीने लॉगिन करा.
- ‘Applicant Application Status’ या पर्यायावर क्लिक करून तुमचा अर्ज ‘Approved’ आहे का आणि मागील हप्त्यांचे पेमेंट स्टेटस काय आहे, हे तपासून घ्या.
३. UPI ॲप किंवा बँक पासबुक तपासा
PhonePe, Google Pay किंवा तुमच्या बँकेच्या अधिकृत ॲपमध्ये बँक बॅलन्स आणि मिनी स्टेटमेंट तपासा. किंवा जवळच्या बँक शाखेत जाऊन पासबुक प्रिंट करून घ्या.
FAQ (सतत विचारले जाणारे प्रश्न)
Q1: लाडकी बहीण योजनेचा ऑक्टोबरचा हप्ता खात्यात कधी जमा होईल?
Ans: महिला व बालविकास विभागाकडून निधी मागणीची प्रक्रिया सुरू असून, शासन निर्णय (GR) प्रसिद्ध होताच पुढील काही दिवसांत पात्र महिलांच्या खात्यात ₹१,५०० जमा होतील.
Q2: बंद झालेली e-KYC प्रक्रिया पुन्हा सुरू झाली आहे का?
Ans: नाही, सध्या नवीन नोंदणी किंवा रखडलेली e-KYC पूर्ण करण्याची प्रक्रिया शासनाकडून सुरू करण्यात आलेली नाही.
Q3: खात्यात पैसे येण्यासाठी कोणती काळजी घ्यावी?
Ans: तुमचे बँक खाते सक्रिय (Active) असावे आणि त्यावर आधार सीडिंग व डीबीटी (DBT Enabled) सेवा सुरू असल्याची खात्री बँकेतून करून घ्यावी.