सातबारा ७/१२ उताऱ्यावर वारसांची नावे कशी लावायची? ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया, कागदपत्रे आणि संपूर्ण माहिती! 7/12 Utara Land Record Online Maharashtra

​7/12 Utara Land Record Online Maharashtra: शेतजमीन किंवा इतर स्थावर मालमत्तेच्या खातेदाराचा मृत्यू झाल्यानंतर त्याच्या कायदेशीर वारसांची नावे सातबारा उताऱ्यावर नोंदवणे अत्यंत महत्त्वाचे असते. अनेकदा वडिलोपार्जित शेती किंवा जमिनीच्या सातबाऱ्यावर मृत व्यक्तीचेच नाव कायम राहते. त्यामुळे भविष्यात जमिनीची खरेदी-विक्री, वाटणी, बँक कर्ज किंवा शासकीय योजनांचा लाभ घेताना कायदेशीर अडचणी निर्माण होऊ शकतात.

​सुदैवाने, महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल विभागाने ई-हक्क (e-Hakk) प्रणालीद्वारे वारस नोंदीसाठी घरबसल्या ऑनलाईन अर्ज करण्याची सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे. त्यामुळे नागरिकांना प्रत्येक छोट्या कामासाठी तलाठी कार्यालयात फेऱ्या मारण्याची गरज राहत नाही. या लेखात आपण वारस नोंद म्हणजे काय, कोणती कागदपत्रे लागतात, ऑनलाईन अर्ज कसा करायचा आणि अर्ज केल्यानंतर नेमकी कोणती प्रक्रिया होते, याची सविस्तर माहिती पाहणार आहोत.

​७/१२ उताऱ्यावर वारस नोंद म्हणजे काय?

​एखाद्या शेतजमिनीच्या सातबारा उताऱ्यावर ज्या व्यक्तीचे नाव खातेदार म्हणून नोंदवलेले असते, त्या व्यक्तीच्या निधनानंतर तिच्या कायदेशीर वारसांची नावे महसूल अभिलेखात नोंदवण्याच्या प्रक्रियेला वारस नोंद (Heirship Mutation Entry) म्हणतात.

​उदाहरणार्थ, एखाद्या शेतकऱ्याच्या नावावर ३ एकर शेती आहे आणि त्याचा मृत्यू झाला आहे. अशा वेळी लागू वारसा कायद्यानुसार मुलगा, मुलगी, पत्नी आणि इतर पात्र वारसांची नावे सातबारा उताऱ्यावर लावता येतात. विशेष म्हणजे, मुलगी विवाहित असली तरी तिचा वारसाहक्क केवळ विवाहामुळे नाकारता येत नाही.

​वारस नोंद करण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)

​ऑनलाईन अर्ज सादर करताना खालील महत्त्वाची कागदपत्रे तयार ठेवणे आवश्यक आहे:

  • ​मृत्यू दाखला: मूळ किंवा स्वसाक्षांकित मृत्यू प्रमाणपत्र.
  • ​ओळखपत्राची प्रत: सर्व कायदेशीर वारसांचे ओळखपत्र (पॅन कार्ड, मतदान ओळखपत्र किंवा इतर अधिकृत ओळखपत्र).
  • ​वयाचा व पत्त्याचा पुरावा: जन्मतारीख आणि रहिवासाचा दाखला.
  • ​शपथपत्र / स्वयंघोषणापत्र: मृत व्यक्तीच्या सर्व पात्र वारसांची अचूक माहिती देणारे विहित नमुन्यातील घोषणापत्र.
  • ​वारस प्रमाणपत्र: सक्षम न्यायालयाचे वारस प्रमाणपत्र असल्यास त्याची प्रत.
  • ​रेशन कार्ड व संपर्क तपशील: रेशन कार्डची प्रत (उपलब्ध असल्यास) आणि सर्व वारसांचे मोबाईल क्रमांक.
  • ​परदेशस्थ वारसांसाठी माहिती: एखादा वारस परदेशात राहत असल्यास त्याचा ई-मेल आयडी आणि पत्त्याचा तपशील.

​(टीप: प्रकरणाच्या स्वरूपानुसार महसूल प्रशासनाकडून अतिरिक्त कागदपत्रे मागितली जाऊ शकतात, त्यामुळे अर्जापूर्वी पोर्टलवरील सूचना तपासाव्यात.)

​७/१२ वर वारसांची नावे ऑनलाईन कशी लावायची? (Step-by-Step Process)

​महाराष्ट्र शासनाच्या ई-हक्क पोर्टलवरून घरबसल्या वारस नोंदीसाठी ऑनलाईन अर्ज करण्याची सोपी प्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहे:

​पायरी १: ई-हक्क पोर्टलला भेट द्या

​सर्वप्रथम महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत ई-हक्क संकेतस्थळावर ehakk.mahabhumi.gov.in जा.

​पायरी २: लॉगिन किंवा नवीन खाते तयार करा

​पोर्टलवर उपलब्ध असलेल्या लॉगिन पर्यायाचा वापर करा. तुम्ही नवीन वापरकर्ता असाल तर Create New User Account वर क्लिक करून खाते तयार करा किंवा मोबाईल ओटीपी (OTP) द्वारे लॉगिन करा.

​पायरी ३: ‘7/12 Mutation’ पर्याय निवडा

​लॉगिन केल्यानंतर डॅशबोर्डवर ‘7/12 Mutation’ हा पर्याय निवडा आणि नवीन फेरफार अर्ज करण्याची प्रक्रिया सुरू करा.

​पायरी ४: ‘वारस नोंद’ हा प्रकार निवडा

​फेरफार प्रकारांच्या यादीतून वारस नोंद (Heirship Entry) हा पर्याय निवडा.

​पायरी ५: जमिनीची माहिती भरा

​संबंधित जमिनीचा विभाग, जिल्हा, तालुका आणि गाव निवडा. त्यानंतर गट क्रमांक किंवा सर्वे क्रमांक टाकून मूळ खातेदाराची माहिती तपासा.

​पायरी ६: सर्व वारसांची माहिती नोंदवा

​मृत खातेदाराच्या सर्व कायदेशीर वारसांची नावे, वय, पत्ता आणि मोबाईल क्रमांक काळजीपूर्वक भरा. कोणत्याही पात्र वारसाचे नाव चुकूनही वगळू नका.

​पायरी ७: आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा

​मृत्यू दाखला, सर्व वारसांचे ओळखपत्र, पत्त्याचे पुरावे आणि स्वयंघोषणापत्र/शपथपत्र स्कॅन करून योग्य त्या रकान्यात अपलोड करा.

​पायरी ८: अर्ज तपासून सबमिट करा

​भरलेली सर्व माहिती पुन्हा एकदा तपासा आणि अर्ज Submit करा. अर्ज सबमिट केल्यानंतर मिळणारी पोचपावती (Acknowledgement) जतन करून ठेवा. भूमी अभिलेख विभागाच्या नियमानुसार ही ऑनलाईन पोचपावती वैध असते.

​अर्ज केल्यानंतर पुढे काय होते? आणि किती दिवस लागतात?

​ऑनलाईन अर्ज सादर केल्यानंतर संबंधित ग्राम महसूल अधिकारी (तलाठी) अर्ज आणि कागदपत्रांची तपासणी करतात:

  1. ​कागदपत्रांची पडताळणी: तलाठी अर्जातील माहिती आणि अपलोड केलेल्या कागदपत्रांची खात्री करतात. त्रुटी आढळल्यास दुरुस्तीसाठी अर्ज परत पाठवला जाऊ शकतो.
  2. ​नोटीस व हरकत प्रक्रिया: नियमानुसार संबंधित हितसंबंधितांना नोटीस देऊन हरकती मागवल्या जातात.
  3. ​फेरफार मंजुरी: कोणतीही कायदेशीर हरकत नसल्यास आणि सर्व कागदपत्रे योग्य असल्यास सक्षम महसूल अधिकाऱ्याकडून फेरफार मंजूर केला जातो आणि वारसांची नावे सातबाऱ्यावर नोंदवली जातात.

​लागणारा कालावधी: कागदपत्रांची पूर्तता, नोटीस कालावधी आणि कोणतीही हरकत किंवा वाद आहे की नाही, यावर पूर्ण प्रक्रियेचा कालावधी अवलंबून असतो. अर्ज केल्यानंतर त्याची सद्यस्थिती ई-हक्क पोर्टलवर तपासत राहावी.

​वारस नोंद मंजूर झाल्यानंतर अद्ययावत ७/१२ कसा पाहायचा?

​फेरफार मंजूर होऊन वारसांची नावे सातबाऱ्यावर लागल्यानंतर तुम्ही ऑनलाईन उतारा तपासू शकता:

  1. ​महाभूलेखच्या अधिकृत संकेतस्थळावर bhulekh.mahabhumi.gov.in जा.
  2. ​आपला विभाग, जिल्हा, तालुका आणि गाव निवडा.
  3. ​गट क्रमांक किंवा खातेदाराच्या नावाने शोध घेऊन अद्ययावत सातबारा उतारा तपासा आणि मंजूर फेरफार क्रमांकाची खात्री करा.

​वारसांमध्ये वाद असल्यास आणि महत्त्वाच्या सूचना

  • ​कौटुंबिक किंवा मालमत्तेचा वाद: जर वारसांमध्ये जमिनीच्या वाटणीवरून किंवा हक्कावरून वाद असेल, तर केवळ तलाठी कार्यालयात अर्ज करून वाद सुटत नाही. अशा परिस्थितीत कायदेशीर सल्ला घेऊन सक्षम दिवाणी न्यायालयाची मदत घ्यावी लागते. तसेच, सर्व वारसांची नावे सातबाऱ्यावर लावणे आणि प्रत्यक्ष जमिनीची वाटणी करणे या दोन वेगळ्या बाबी आहेत.
  • ​महत्त्वाची काळजी: सर्व वारसांची नावे अचूक नोंदवा, कागदपत्रांमधील नावांमध्ये तफावत असल्यास ती आधी दुरुस्त करून घ्या आणि अर्जाची पोचपावती सुरक्षित ठेवा. सातबाऱ्यावरील वारस नोंद ही महसूल अभिलेखातील नोंद असून, अंतिम मालकीहक्काचे वाद लागू कायदे व न्यायालयीन आदेशांनुसार निकाली निघतात.

​FAQ (सतत विचारले जाणारे प्रश्न)

​Q1: सातबारा उताऱ्यावर वारस नोंद करण्यासाठी ऑनलाईन अर्ज कुठे करता येतो?

Ans: महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत ई-हक्क पोर्टलवर (ehakk.mahabhumi.gov.in) तुम्ही वारस नोंदीसाठी ऑनलाईन अर्ज करू शकता.

​Q2: विवाहित मुलीचे नाव वारस नोंदीत समाविष्ट करणे आवश्यक आहे का?

Ans: होय, लागू वारसा कायद्यानुसार पात्र वारसांमध्ये मुलींचाही हक्क येतो, त्यामुळे सर्व कायदेशीर वारसांची माहिती अर्जात देणे आवश्यक असते.

​Q3: अर्ज सबमिट केल्यानंतर लगेच सातबारावर नाव येते का?

Ans: नाही, अर्ज सबमिट केल्यानंतर तलाठी पडताळणी, नोटीस प्रक्रिया आणि सक्षम अधिकाऱ्याची फेरफार मंजुरी झाल्यानंतरच सातबारा उताऱ्यावर नावे नोंदवली जातात.

Leave a Comment