महाराष्ट्रातील लाखो महिलांसाठी अत्यंत महत्त्वाची आणि आर्थिक आधार ठरलेली ‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना‘ पुन्हा एकदा मोठ्या चर्चेत आली आहे. राज्यातील महिलांना दरमहा आर्थिक मदत देण्यासाठी सुरू करण्यात आलेल्या या योजनेत आता शासनाकडून मोठ्या प्रमाणावर लाभार्थ्यांची छाननी (Scrutiny) करण्यात आली असून, एक अत्यंत धक्कादायक आकडेवारी समोर आली आहे.
उपलब्ध ताज्या माहितीनुसार, राज्यातील तब्बल ८० लाख महिलांची नावे लाभार्थी यादीतून वगळण्यात आली असून त्यांचा दरमहा मिळणारा लाभ बंद करण्यात आला आहे. या मोठ्या निर्णयामुळे राज्यभरातील महिलांमध्ये संभ्रम आणि चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. तुमचे नाव अजूनही यादीत सुरक्षित आहे की नाही, हे कसे तपासायचे याची संपूर्ण माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
लाडकी बहीण योजना छाननी २०२६: मुख्य आकडेवारी
| तपशील | महिला लाभार्थ्यांची संख्या |
|---|---|
| सुरुवातीला झालेली एकूण नोंदणी | सुमारे २ कोटी ४६ लाख |
| छाननीनंतर अपात्र ठरलेल्या महिला | तब्बल ८० लाख |
| सध्या यादीत असलेल्या एकूण पात्र महिला | सुमारे १ कोटी ६६ लाख |
| दरमहा मिळणारे आर्थिक सहाय्य | ₹१,५०० प्रति महिला |
एवढ्या मोठ्या संख्येने महिला अपात्र का ठरल्या? (३ मुख्य कारणे)
महायुती सरकारने जुलै २०२४ मध्ये सुरू केलेल्या या योजनेला राज्यातील महिलांकडून अभूतपूर्व प्रतिसाद मिळाला होता. मात्र, शासनाने पात्रता निकषांची कडक पडताळणी, ई-केवायसी (e-KYC) प्रक्रिया आणि विविध सरकारी डेटाबेसची तपासणी सुरू केल्यानंतर अनेक अर्जांमध्ये त्रुटी आढळून आल्या:
- चुकीची माहिती आणि कागदपत्रे: योजनेच्या नियमानुसार कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न २.५ लाख रुपयांपेक्षा कमी असणे आणि महिला महाराष्ट्राची रहिवासी असणे बंधनकारक आहे. मात्र, पडताळणीदरम्यान अनेक महिलांनी चुकीची माहिती दिल्याचे किंवा आवश्यक कागदपत्रे अपूर्ण असल्याचे समोर आले.
- ई-केवायसी (e-KYC) न करणे: अपात्रतेचे सर्वात मोठे कारण म्हणजे ई-केवायसी प्रक्रिया पूर्ण न करणे. सरकारने यासाठी विशेष मोहीम राबवून अंतिम मुदत ३० एप्रिल २०२६ पर्यंत वाढवली होती, तरीही लाखो महिलांनी आपले मोबाईल नंबर, बँक खाते आणि आधार तपशील अपडेट केले नाहीत.
- सरकारी डेटाबेसची पडताळणी: विविध सरकारी योजनांच्या डेटाबेसशी लिंकिंग तपासल्यानंतर निकषात न बसणाऱ्या महिलांचे नाव यादीतून स्वयंचलितपणे वगळले गेले आहे.
कोट्यवधी रुपयांची होणार बचत
या व्यापक छाननीमुळे आता केवळ खऱ्या आणि गरजू महिलांनाच योजनेचा लाभ मिळणार आहे. लाभार्थ्यांची संख्या जवळपास १ कोटी ६६ लाखांवर आल्यामुळे शासनावरील आर्थिक भार लक्षणीयरीत्या कमी होणार असून, कोट्यवधी रुपयांची बचत होण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी वर्तवली आहे.
हप्त्यांबाबत ताजी परिस्थिती: ३,००० रुपये जमा?
सध्या मार्च आणि एप्रिल महिन्याचा एकत्रित हप्ता अनेक महिलांच्या खात्यात जमा झाला आहे. काही पात्र महिलांना ₹३,००० ची एकत्रित रक्कम मिळाली असली, तरी ज्या महिलांच्या अर्जात त्रुटी आहेत किंवा ज्या छाननीमध्ये अडकल्या आहेत, त्यांच्या खात्यात अद्याप रक्कम जमा झालेली नाही.
तसेच, ‘नमो शेतकरी महासन्मान निधी’ आणि ‘पीएम किसान सन्मान निधी’चा लाभ घेणाऱ्या काही महिलांना लाडकी बहीण योजनेतून पूर्ण १५०० रुपये न मिळता कमी रक्कम दिली जात असल्याची माहिती समोर येत आहे.
तुमचे नाव यादीत आहे की नाही? असे तपासा (Step-by-Step):
जर तुम्हाला पुढील हप्ते नियमित हवे असतील, तर तुमचे नाव पात्र यादीत आहे का, हे एकदा नक्की तपासून पाहणे महत्त्वाचे आहे:
- स्टेप १: लाडकी बहीण योजनेच्या अधिकृत पोर्टल किंवा मोबाईल ॲपवर जा.
- स्टेप २: तुमच्या नोंदणीकृत युझर आयडी आणि पासवर्डचा वापर करून लॉगिन करा.
- स्टेप ३: प्रोफाईलमध्ये जाऊन ‘अर्जाची स्थिती’ (Application Status) या पर्यायावर क्लिक करा.
- स्टेप ४: जर तिथे ‘Approved’ किंवा ‘पात्र’ दिसत असेल, तर तुमचे नाव सुरक्षित आहे. जर अर्ज ‘Disapproved’ किंवा ‘Pending’ दाखवत असेल, तर त्रुटी समजून घ्या.
महत्त्वाचा उपाय: जर तुमचे ई-केवायसी अपूर्ण असल्यामुळे किंवा कागदपत्रांमधील त्रुटींमुळे नाव वगळले गेले असेल, तर त्वरित संबंधित अंगणवाडी सेविका, सेतू केंद्र किंवा संबंधित विभागाशी संपर्क साधून आवश्यक दुरुस्ती करून घ्या, अन्यथा पुढील हप्ते मिळणार नाहीत.
