Keshari Ration Card Cash Scheme Maharashtra 2026: महाराष्ट्रातील रेशनकार्डधारकांसाठी आणि विशेषतः शेतकरी कुटुंबांसाठी अन्न, नागरी पुरवठा व ग्राहक संरक्षण विभागामार्फत एक अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय अंमलात आणला जात आहे. राज्यातील विशिष्ट १४ जिल्ह्यांतील पात्र APL (Above Poverty Line) केशरी रेशनकार्डधारक शेतकरी कुटुंबांना रेशन दुकानातून मिळणाऱ्या धान्याऐवजी थेट बँक खात्यात पैसे (Direct Benefit Transfer – DBT) वितरीत केले जात आहेत.
या योजनेअंतर्गत प्रतिव्यक्ती दरमहा किती रक्कम दिली जाते, ही सवलत महाराष्ट्रातील कोणत्या १४ जिल्ह्यांसाठी लागू आहे आणि खात्यात पैसे जमा न झाल्यास कोणती प्रक्रिया करावी लागते, याची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
केशरी रेशनकार्डवर धान्याऐवजी पैशांची योजना काय आहे?
महाराष्ट्रातील शेतकरी आत्महत्याग्रस्त जिल्ह्यांमधील APL केशरी रेशनकार्डधारक शेतकरी कुटुंबांना अन्नसुरक्षा आणि आर्थिक आधार देण्यासाठी राज्य शासनाने धान्याऐवजी थेट रुपये (Cash Subsidy) देण्याची योजना सुरू केली आहे.
राष्ट्रीय अन्नसुरक्षा कायद्याच्या (NFSA) लाभात समाविष्ट नसलेल्या मात्र आर्थिकदृष्ट्या अडचणीत असणाऱ्या शेतकरी कुटुंबांना या डीबीटी (DBT) योजनेचा थेट फायदा दिला जातो.
महिन्याला प्रतिव्यक्ती किती पैसे मिळतात? (दरपत्रक तक्ता)
महाराष्ट्र शासनाच्या अन्न, नागरी पुरवठा विभागाच्या नियमांनुसार, पात्र लाभार्थ्यांना प्रतिव्यक्ती ₹१७० प्रतिमहिना या दराने आर्थिक मदत दिली जाते. कुटुंबातील नोंदणीकृत सदस्यांच्या संख्येनुसार ही रक्कम थेट बँक खात्यात जमा केली जाते.
| कुटुंबातील पात्र सदस्य | दरमहा मिळणारी एकूण रक्कम |
|---|---|
| १ व्यक्ती | ₹१७० |
| २ व्यक्ती | ₹३४० |
| ३ व्यक्ती | ₹५१० |
| ४ व्यक्ती | ₹६८० |
| ५ व्यक्ती | ₹८५० |
टीप: जानेवारी २०२३ मध्ये ही योजना सुरू झाली तेव्हा प्रतिव्यक्ती दरमहा ₹१५० दिले जात होते. एप्रिल २०२४ पासून शासनाने यामध्ये सुधारणा करून ही रक्कम ₹१७० प्रतिमहिना केली आहे.
कोणत्या १४ जिल्ह्यांतील केशरी रेशनकार्डधारकांना हा लाभ मिळतो?
ही योजना संपूर्ण महाराष्ट्रातील सर्व केशरी रेशनकार्डधारकांसाठी लागू नसून, केवळ आत्महत्याग्रस्त १४ जिल्ह्यांतील पात्र APL शेतकरी कुटुंबांसाठी मर्यादित आहे:
- छत्रपती संभाजीनगर
- जालना
- बीड
- धाराशिव
- नांदेड
- परभणी
- लातूर
- हिंगोली
- अमरावती
- अकोला
- वाशिम
- बुलढाणा
- यवतमाळ
- वर्धा
(टीप: या १४ जिल्ह्यांशिवाय इतर जिल्ह्यातील केशरी रेशनकार्डधारकांना ही थेट रोख रकमेची योजना लागू नाही.)
पैसे बँक खात्यात कसे जमा होतात? (MahaDBT 2.0 प्रक्रिया)
या योजनेचा लाभ मिळवण्यासाठी शासनाच्या MahaDBT 2.0 प्रणालीद्वारे आणि अन्न पुरवठा विभागाच्या संगणकीय प्रणालीद्वारे लाभार्थी निश्चित केले जातात.
आवश्यक अटी आणि पूर्तता:
- रेशनकार्ड ई-केवायसी (e-KYC): रेशनकार्डवर नोंदणीकृत सर्व सदस्यांचे आधार ई-केवायसी पूर्ण असावे.
- आधार सीडेड बँक खाते (Aadhaar Seeding): कुटुंबाच्या प्रमुखाचे बँक खाते आधार कार्डशी जोडलेले असावे आणि त्यावर DBT (Direct Benefit Transfer) सेवेची मान्यता मिळालेली असावी.
- अन्नसुरक्षा कायद्यातील वगळलेले लाभार्थी: ज्या शेतकरी कुटुंबांना राष्ट्रीय अन्नसुरक्षा कायद्यांतर्गत आधीच सवलतीच्या दरात धान्य मिळत नाही, अशाच APL केशरी कार्डधारकांना हा लाभ मिळतो.
जर बँक खात्यात पैसे जमा झाले नाहीत तर काय करावे?
जर तुम्ही वरील १४ जिल्ह्यांतील पात्र APL केशरी रेशनकार्डधारक शेतकरी असाल आणि तुमच्या खात्यात पैसे जमा झाले नसतील, तर खालील टप्पे पूर्ण करा:
- बँक खात्याची DBT स्थिती तपासा: तुमच्या बँकेत जाऊन खाते आधारशी ‘सीडेड’ (Aadhaar Seeded) आहे का याची खात्री करा.
- रेशनकार्डवरील सदस्य संख्या तपासा: RCMS पोर्टलवर किंवा रेशन दुकानदाराकडे जाऊन तुमच्या रेशनकार्डवर सर्व सदस्यांचे नाव व आधार नंबर अचूक जोडलेला आहे का ते तपासा.
- तहसील कार्यालयात संपर्क साधा: तुमच्या तालुक्यातील तहसील कार्यालयातील नायब तहसीलदार (पुरवठा) किंवा पुरवठा निरीक्षक (Supply Inspector) यांच्याशी संपर्क साधून डीबीटी यादीत नावाची पडताळणी करा.
FAQ (सतत विचारले जाणारे प्रश्न)
Q1: राज्यातील सर्वच केशरी रेशनकार्डधारकांना दरमहा ₹१७० मिळतात का?
Ans: नाही, हा लाभ केवळ महाराष्ट्रातील निश्चित केलेल्या १४ शेतकरी आत्महत्याग्रस्त जिल्ह्यांतील पात्र APL केशरी रेशनकार्डधारक शेतकरी कुटुंबांनाच मिळतो.
Q2: प्रतिव्यक्ती दरमहा किती रक्कम दिली जाते?
Ans: एप्रिल २०२४ च्या सुधारित नियमांनुसार प्रतिव्यक्ती दरमहा ₹१७० थेट बँक खात्यात डीबीटीद्वारे जमा केले जातात.
Q3: अधिकृत माहिती कुठे मिळेल?
Ans: महाराष्ट्र शासनाच्या अन्न, नागरी पुरवठा व ग्राहक संरक्षण विभागाच्या अधिकृत पोर्टलवर (mahafood.gov.in) याबाबतचे शासन निर्णय उपलब्ध आहेत.